القاعده در شب جزیرۀ عربی خطری واقعی برای جامعۀ جهانی به شمار می آید

تحلیلی از کمیل الطویل در لندن
برای تارنمای الشرفه
2009-12-30

[خبرگزاری فرانسه/ گتی ایماژ] اعضای القاعده در شبه جزیرۀ عربی برای گروهی از مردم در مناطق روستایی استان ابین سخنرانی می کنند.

شاخۀ القاعدۀ فعال در شبه جزیرۀ عربی، مسئولیت طرح انفجار یک هواپیمای مسافربری آمریکایی که روز آدینۀ گذشته (25 ماه دسامبر) از آمستردام به دیترویت می رفت را بر عهده گرفت. این اقدام بار دیگر خطری که از سوی این سازمان که یمن را پایگاه خود قرار داده است، جامعۀ جهانی را تهدید می کند، آشکار ساخت.

به رغم ناکام ماندن عملیاتی که توسط عمر فاروق عبدالمطلب، جوان نیجریه ای، انجام شد، ارتباط مستقیم این رویداد با شاخۀ القاعدۀ فعال در شبه جزیرۀ عربی تأیید می کند که این شاخۀ سازمان اسامه بن لادن اکنون گسترش اقداماتش را به فراسوی فعالیت های معمول و سنتی خود که به منطقۀ خلیج فارس محدود می شد، آغاز نموده است.

یک بیانیۀ دو برگی از القاعدۀ شبه جزیرۀ عربی منتشره در وب سایت هایی که معمولاً بیانیه های این گروه را منتشر می نمایند، آمده است که عوامل این شاخه در «بخش های اجرایی آن» موفق به ساخت «دستگاهی با فناوری پیشرفته شده اند که آزمایش شده و مؤثر بودن آن ثابت گردیده است. این دستگاه با موفقیت از میان تجهیزات ویژۀ تشخیص بمب گذر نموده است. عمر که به دنبال شهادت بود، توانست به یاری خداوند به هدف خود دست یابد؛ اما به فرمان خداوند یک نقص فنی روی داد که مانع از بروز انفجار گردید. ما با اجازۀ خداوند تا زمانی که به هدف خود دست یابیم به راه خود ادامه خواهیم. همۀ آیین ها به خداوند تعلق دارند.»

به نظر چنین می آید که این بیانیه ادعاهایی که از سوی عبدالمطلب پس از دستگیری مطرح شده اند را تأیید می کنند. گفته می شود که وی به بازپرسان آمریکایی گفته است که القاعدۀ حاضر در یمن دستگاه انفجاری را به او داد. بنا به گزارش های رسیده، این فرد نیجریه ای گفت که این دستگاه از مادۀ بسیار نیرومند «پی ای تی ان» درست شده است که او آن را در لباس زیر خود پنهان ساخته بود. این مواد به هنگامی که با یک مایع دیگر آمیخته شوند، منفجر می گردند.

این عملیات که یک هواپیمای مسافربری آمریکایی حامل 278 سرنشین و 11 خدمه را هدف قرار داده بود، دومین اقدام از این دست است که در بیرون از یمن انجام می شود و القاعدۀ حاضر در شبه جزیرۀ عربی در انجام آن دست داشته است.

در ماه اوت گذشته نیز عملیاتی مشابه، شاهزاده محمد بن نایف، معاون وزیر کشور عربستان سعودی، که مسئول اقدامات ضد تروریستی در این کشور است را هدف قرار داد. عبدالله حسن العسیری، یکی از اعضای این گروه تروریستی، که از از شاهزاده درخواست کرده بود تا در کاخ وی در جده با او ملاقات نماید، در فاصلۀ چند قدمی شاهزاده محمد خود را منفجر کرد. این بمبگذار انتحاری ادعا کرده بود که قصد دارد تا خود را تسلیم مقامات عربستان سعودی نماید و از یمن برای ملاقات با این مقام سعودی آورده شده بود.

اما او در واقع یک دستگاه انفجاری، مشابه با دستگاه عبدالمطلب، را به خود بسته بود و از راه دور به وسیلۀ تلفن منفجر گردید. این عملیات یکی از مهمترین عوامل نگرانی و از مهمترین مسائل امنیتی قلمداد می شد؛ چرا که بمبگذار توانسته بود بدون این که هیچ یک از دستگاه های نظارتی امنیتی بمب کار گذاشته درون لباس وی را تشخیص دهند، از میان چندین پاسگاه ایست و بازرسی، از جمله بازرسی پرواز با هواپیما، گذر کند.

هر چند به نظر می رسد که تلاش برای منفجر ساختن یک هواپیمای مسافربری آمریکایی، هدفی متفاوت از تلاش برای سوءقصد به شاهزادۀ عربستانی را دنبال می کند.

این اقدام تنها چند روز پس از آن صورت می گیرد که حمله ای از سوی بمب افکن های یمنی بر ضد مواضع القاعده در استان ابین انجام گرفت و به کشته شدن حدود 50 تن، از جمله شماری از کسانی که گمان می رود از فرماندهان میدانی ارشد القاعده باشند، انجامید. سعید علی الشهری، یکی از این فرماندهان میدانی که از شهروندان عربستانی است و به تازگی از زندان خلیج گوانتانامو در کوبا، آزاد شده و به وسیلۀ نیروهای آمریکایی به میهن خود بازگردانده شده بود، نیز ممکن است در شمار این کشتگان باشد.

الشهری پس از آزادی، در ماه ژانویۀ سال 2009 پنهانی به یمن سفر کرد و در آنجا یکپارچه شدن شاخه های عربستان سعودی و یمن سازمان القاعده را زیر رهبری ناصر الوحیشی (معروف به ابوبصیر) اعلام نمود. یکپارچگی این دو شاخه زیر رهبری الوحیشی تکمیل گردید. نامبرده در سال 2006 به همراه شماری دیگر از زندانیان وابسته به القاعده از زندانی در صنعا گریخته بود. گفتنی است که او نخست در ایران دستگیر شده بود و دولت صنعا نیز او از ایران تحویل گرفته بود.

از هنگام وقوع این یکپارچه شدن که حدود یک سال پیش انجام شد، افزایش آشکاری در فعالیت های القاعده در یمن دیده شده است.

به نظر می رسد که این سازمان از درگیر بودن دولت رییس جمهور علی عبدالله صالح در جنگ با شورشیان حوثی و همچنین جنگ با فعالیت های فزایندۀ جنبش جدایی خواهانه در جنوب یمن، که معروف به جنبش جنوبی است، سوءاستفاده می نماید. زمانی که این اتفاق ها در جریان بودند، القاعده پیوند نیرومندی را با شماری از قبایل بست و آنها نیز موافقت کردند تا به عناصر القاعده اجازه دهند تا آزادانه در مناطق آنها به رفت و آمد بپردازند.

اما به رغم درگیر بودن دولت صنعا با تهدیدهای حوثی ها و جنوبی ها، این دولت چندان هم از فعالیت های فزایندۀ القاعده و یا از پیوندهای آن با قبایل یادشده بی خبر نمی باشد. این مسئله در تابستان گذشته رییس جمهور یمن را واداشت تا خطاب به قبایلی که از کارکنان و عناصر این سازمان تروریستی پشتیبانی می نمودند، هشداری همگانی را صادر نماید.

شاید همین پیوندهای قبیله ای القاعده در یمن بود که دولت رییس جمهور صالح را ناچار ساخت تا به جای گسیل داشتن سربازان برای دستگیری و یا کشتن متهمان، اقدام به حملۀ هوایی نماید.

پس از این حملۀ هوایی القاعده با انتشار بیانیه ای از کشته شدن 50 تن از مردم در مناطق قبیله ای باکازم در روستای المعجله در ابین خبر داد؛ بیانیه ای که می تواند گواهی بر احتمال حضور اعضای این سازمان در مناطق قبیله ای باشد. این بیانیه همچنین آورده است که حملۀ هوایی ابین همزمان با حملۀ دیگری انجام گرفته است که منطقۀ سکونت قبایل ارحب در استان صنعا را هدف قرار داده بودند. هنوز روشن نیست که آیا این بیانیه با هدف برانگیختن این دو قبیله منتشر شده است و یا به عنوان تأییدیه ای بر این مطلب که عمال این سازمان در این مناطق پناه گرفته اند، عمل می کند.

حقیقت رابطۀ میان القاعده و قبایل یمنی هر چه که باشد، تردیدی نیست که دولت صنعا و دیگر دولت های منطقه نمی توانند فعالیت های شاخۀ القاعده در یمن را برای مدتی طولانی انکار کنند. این منطقه، هم به مناطق آشوب زده و پر هرج و مرج سومالی که در آن جنبش الشباب المجاهدین، یکی از گروه های وفادار به القاعده فعال می باشد، نزدیک است و هم به چاه های نفت خلیج فارس. همچنین، آن گونه که از تلاش چند روز پیش برای انفجار یک هواپیمای آمریکایی آشکار گردید، این سازمان از ایالات متحدۀ آمریکا نیز چندان دور نمی باشد.

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم