شاخۀ یمنی القاعده روابط خود را با شورشیان سومالی آشکار می کند

تحلیل از کامیل طویل
برای تارنمای الشرفه
2010-01-07

[محمد ظهیر/ خبرگزاری فرانسه/ گتی ایماژ] در اعتراض به انفجار بمبی که منجر به کشته شدن 24 نفر شد، سومالیایی ها پرچم الشباب را در دسامبر گذشته در موگادیشو به آتش کشیدند.

اعلامیه جنبش الشباب سومالی مبنی بر آمادگی اش برای گسیل جنگجویان به منظور کمک به القاعده در یمن مهر تائیدی است بر جنبشی که به عنوان یکی از عوامل القاعده در شاخ آفریقا شناخته شده و در حال گسترش می باشد.

این اعلامیه چیزی بیشتر از حمایت معنوی ممکن است نباشد. با این وجود، دست کم شمردن جنبشی که کنترل بخش های وسیعی از جنوب سومالی را در دست داشته و توانایی اش در فراهم کردن حمایت تدارکاتی از القاعده در شبه جزیرۀ عربی، اشتباه بزرگی خواهد بود.

شیخ مختار الربوع (ابومنصور)، یکی از رهبران اصلی جنبش «شباب»، در تاریخ 1 ژانویه به رسانه های سومالی گفت که گروه او آمادۀ «کمک رسانی» به جنگجویان القاعده در یمن در صورتی که از سوی آمریکا مورد حمله قرار گیرند، می باشد. طی مراسم فارغ التحصیلی جنگجویان الشباب در موگادیشو، ابو منصور گفت که گروه او آمادۀ گذر از خلیج عدن به منظور کمک به القاعده در یمن می باشد. القاعده اخیراً دچار صدمات عمده، به ویژه در بین رهبرانش شده که به نظر می رسد طی حملات هوایی و زمینی کشته شده اند.این گروه مدعی شده که حملات هوایی توسط آمریکا صورت گرفته، اما دولت یمن اطمینان داده که نیروهای یمنی این حملات را انجام داده اند.

گسیل جنگجویان جنبش الشباب به یمن غیرممکن نخواهد بود. فاصلۀ بین دو ساحل خلیج عدن را می توان به آسانی طی کرد؛ همان طور که صدها پناهندۀ سومالیائی در قایق های کوچک هر ساله از آن گذر کرده و خود را به سواحل جنوب یمن می رسانند. دولت سومالی در بخش جنوبی این کشور حضور ندارد، و این به الشباب اجازه می دهد تا جنگجویانش را سازماندهی کرده و آنها را به یمن بفرستد، کشوری که از پناهندگان سومالیایی که از جنگ داخلی در کشورشان فرار می کنند، استقبال می کند.

اما فرستادن جنگجویان بنیادگرای سومالیائی به یمن می تواند منجر به تغییر معادله شود. الشباب پیشتر از «مجاهدین خارجی» که علیه دولت انتقالی و نیروهای خارجی می جنگیدند کمک دریافت می کرد- این نیروها در ابتدا از اتیوپی می آمدند و پس از آن توسط نیروهای حافظ صلح آفریقایی از بروندی و اوگاندا جایگزین شدند.

در حالی که شمار صحیحی از این «مجاهدین خارجی» که در کنار جنگجویان الشباب می جنگند در دست نیست، به منظور آشکارسازی این امر برای افکار عمومی سومالی که الشباب مستقیماً به جهان بینی وابسته است که برای سنن سومالی غریبه است، اشاره ای شفاف به نفوذ القاعده، دولت سومالی هر چند وقت یکبار اعلام می کند که شماری از جنگجویان خارجی را کشته است.

رابطۀ بین الشباب و القاعده بدیهی است، گرچه ماهیت این رابطه همیشه شفاف نیست. به مناسبت های مختلف در سال گذشته، رهبران القاعده، به ویژه اسامه بن لادن و ابو یحیی اللیبی، حمایت خود را از الشباب که در صدد سرنگونی حکومت کنونی سومالی است، اعلام کرده اند. رهبران القاعده به توجیه این فعالیت ها پرداخته و باعث ادامۀ جنگ از سوی الشباب شدند؛ به رغم آنکه بسیاری از خواسته های آنان مورد قبول واقع شده بود، از جمله خارج شدن نیروهای اتیوپیایی و انتخاب رهبر اسلامی، شیخ شریف شیخ احمد به عنوان رئیس جمهوری آن کشور، که وعده داده بود به خواسته های آنان مبنی بر اجرای قانون شریعت در سومالی، جامۀ عمل می پوشاند.

با وجودی که جنبش الشباب تا سال 2005 ناشناخته بود، پیوند بین این دو گروه را می توان در اوائل دهۀ نود یافت، هنگامی که القاعده، که در آن زمان تازه تشکیل شده بود، شماری از جنگجویانش را به سومالی فرستاد تا جنگجویان محلی را برای « جهاد» آموزش بدهند.

اما حمایت القاعده از الشباب متضمن اعطای عنوان «نمایندۀ انحصاری القاعده» در شاخ آفریقا نبود، امری که برای سازمان القاعده در مغرب اسلامی و القاعده در شبه جزیرۀ عربی و عراق صادق بود. نبود چنین یکپارچگی ایی را شاید بتوان به انتخاب رهبران الشباب که هنوز تصمیم نگرفته اند آیا شاخه ای از القاعده باشند یا خیر نسبت داد، شاید به دلیل آنکه باید همۀ اهداف و راهبرد های خود را تغییر دهند. با اتحاد با القاعده از آنها انتظار می رود با غرب جنگیده و صرفاً به جنگ با حکومت سومالی تمرکز نکنند.

اما درنیامدن به صورت شاخه ای از القاعده به آن معنی نیست که دو گروه روابط حسنه را حفظ نکرده و کاملاً با یکدیگر همکاری نکنند. شفاف ترین رابطه، پیوندهایی است که بین الشباب و شاخۀ یمنی القاعده وجود دارد. به تازگی برخی اطلاعاتی آشکار شده است که رابطۀ بسیار قوی تری بین دو گروه نسبت به آنچه که در سطح دیده می شود را نشان می دهد.

شباهت های بسیاری بین تلاش اخیر القاعده برای انفجار هواپیمای آمریکایی در دیترویت در ماه گذشته و تلاشی مشابه که به دست نیروهای امنیتی سومالی ناکام ماند وجود دارد، بدون آنکه آنها خود اهمیت آن را در آن زمان تشخیص دهند. به تازگی مقام های سومالی اعلام کرده اند که آنها پس از کشف مواد شیمیایی و یک سرنگ مشکوک، اجازه نداده اند یک مرد جوان سومالیایی سوار هواپیمایی شود که در تاریخ 13 نوامبر 2009 از موگادیشو عازم دبی بوده است (با دو توقف، یکی در هارگیسا در شمال سومالی و دیگری در جیبوتی). مقام های سومالی گفته اند که مرد جوان دارای پیوند هایی با الشباب بوده و این که دادگاهی در سومالی به دلیل فقدان شواهد و مدارک او را از اتهام مبری دانسته است.

بر طبق آنچه بعداً کشف شد، مرد جوان نیجریه ای، عمر الفاروق عبدالمطلیب مواد شیمیایی مشابه موادی را که مرد جوان سومالیایی حمل می کرده همراه داشته است.

نیروهای امنیتی بدون شک سعی دارند تا نقطه چین های بین این دو اقدام را به هم ربط داده و در مورد اینکه آیا جوان سومالیایی به منظور آگاهی از میزان سهولت قاچاق اینگونه مواد از بازرسی های امنیتی و بردن آن به داخل هواپیما عازم یک سفر«اکتشافی» بوده است یا خیر، تحقیقاتی به عمل آورند. نتایج این تحقیقات همچنین تعیین خواهد کرد آیا مرد جوان سومالیائی تنها از سوی گروه سومالی دست به این اقدام زده، یا این عملیات با همکاری القاعده در یمن انجام شده است. القاعده جوان نیجریه ای را برای منفجر کردن هواپیما فرستاده بود.

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم