بازیافت زمین های کرانه های عربستان سعودی موجب آسیب دیدن محیط زیست شده است

نوشتۀ حسین الصالح در ریاض
برای تارنمای الشرفه
2010-01-09

[عمر سالم/ خبرگزاری فرانسه/ گتی ایماژ] ماهیگیری در کنار خلیج فارس و دریای سرخ به خاطر تخریب ساحل تهدید می شود.

چهل سال پیش، جزیرۀ تاروت به عنوان یکی از بزرگترین جزایر عربستان سعودی در منطقۀ خلیج فارس به شمار می رفت. امروز دیگر این مسئله حقیقت ندارد.

امروز دیگر این مسئله حقیقت ندارد.

بازیابی مستمر زمین که در چند دهه گذشته رخ داده است، این جزیره را به شهر قطیف متصل کرده است. قبل از آغاز بازیابی زمین، پنج کیلومتر (3 مایل) از دریا، جزیره را از سرزمین اصلی جدا کرده بود.

تخمین زده شده است که بازیابی زمین خلیج فارس و دریای سرخ حدود 2500 کیلومتر زمین را در بر خواهد گرفت. ماهیگیران و بوم شناسان نگران این مسئله هستند که بازیابی زمین، اکوسیستم غنی ساحل را از میان خواهد برد و به صنعت ماهیگیری، به ویژه صید میگو، آسیب خواهد رساند.

عبد الطیف المبارک، رئیس شرکت ماهیگیری عربستان سعودی، تخمین زده است که کشور وی سالانه 200,000 تُن ماهی خلیج فارس را وارد می کند. او به الشرف گفته که صید محلی پاسخگوی تقاضای موجود نیست. تخمین زده شده است که بازار عربستان سالانه حدود 300,000 تن مصرف می کند و هر سال هم 10 درصد میزان تقاضا افزایش می یابد.

مبارک گفت: «ساحل بهشت امنی برای ماهی و میگو بود. این محلی است که آنان قبل از مهاجرت به آبهای عمیقتر، در آن رشد و نمو می کنند. همچنین سواحل پر از درختان چندل بود که محل زیست ایده آلی برای آنان به شمار می رفت.»

سه دهه پیش، جنگل های چندل را می شد در سرتاسر ساحل خاوری عربستان در کنار شهرهای دمام، سیهات، قطیف، صفوی، تا راس التنوره مشاهده نمود. نواحی جنگلی در نواحی غربی مانند جزایر فرسان، جازان، قنفذه، لیث، و جده هم یافت می شد. اما امروزه جنگل های چندل تقریبا بطور کامل بخاطر گسترش ساخت و ساز ساحلی، در این شهرها نابود شده است.

حسین الحجری که یک مهندس بوم شناس و محقق است به الشرفه در مورد مزایای اکولوژیکی درختان چندل این چنین گفت.

وی گفت: «چندل با جمع آوری پسماندهای دور ریشه ها به تشکیل رسوبات در مناطق حفاظت شده، کمک می کند. این درخت همچنین آب های روان سطحی را تصفیه کرده و به زدودن مواد ارگانیک کمک می کند. این درخت مقدار زیادی رزین تولید می کنند که نقش مهمی در به وجود آمدن سایر موجودات ساحلی ایفا می نماید.»

درختان چندل محیطی ایده آل برای نفوذ تعداد زیادی از آبزیان کوچک مانند نرم تنان، جلبک، حیوانات غیر مهاجر و پرندگان بزرگ می باشند. شبکه های غذایی که به مواد ارگانیک تولید به وسیله درختان چندل وابسته می باشند، 60 درصد از غذای میگوها را تولید می کنند. این درختان منبع تغذیۀ ماهیان آب کم عمق هم می باشند.

الحجاری گفت: «یک تخریب سیستماتیک در نواحی آبی ساحل که بسیاری از گونه ها در آن زندگی می کنند یا به خاطر غذا به آن وابسته می باشند، در حال انجام است.» او گفت که این یکی از دلایل اصلی آسیب رسیدن به حیات دریایی است. خشک کردن این نواحی برای انجام ساخت و ساز و جاده سازی منجر به تخریب اکوسیستمهای بسیاری می شود. در نتیجه، بسیاری از گونه ها مهاجرت کرده یا نابود شده اند.

اسعد الذکیر، استاد شیمی در دانشگاه نفت و مواد معدنی شاه فهد گفت که با این که بسیاری از قوانین بوم شناسی هم تصویب شده اند، بازیابی زمین هنوز در حال انجام است و این به خاطر گسترش ساخت و ساز در مناطق ساحلی است.

الذکیر به الشرفه گفت: «راه حل این کار، توقف منابع آلودگی و تغییرات بوم شناختی است، یا حداقل محدود کردن آنان با اعمال قانون و آگاهی از خطراتی که ساخت و ساز در طبیعت به وجود می آورد، می باشد.»

دکتر محمود ابراهیم الدعان هم در مورد خطرات اکولوژیکی که سواحل جده، به ویژه «تخریب صخره های مرجانی در حین بازیابی زمین و به کارگیری زمین برای توسعه ساخت و ساز و پروژه های ترویستی» هشدار داده است. افزایش میزان آب های گل آلود هم به صخره ها صدمه زده است و همۀ مرجان هایی که در آن قرار داشتند را نابود کرده است.

به تازگی مجمع ماهیگیران در منطقۀ شرق اجرای پروژه بازیابی زمنی در ساحل تاروت را متوقف کرده است. این پروژه می تواند همۀ زمین دریا را دفن نموده و خط آب را 110 متر از نقطه طبیعی خود جابجا نماید. آقای جعفر الصفوانی، معاون رئیس انجمن، از این پروژه به عنوانی پروژۀ «تخریب حیات دریایی» یاد کرد.

او به الشرفه گفت: «500 متر اول آب مهمترین بخش در حیات دریایی می باشد؛ چون محلی است که ماهیان در آن تخمگذاری می کنند. تخریب یا دفن کردن این بخش از ساحل بی گمان تاثیر منفی بر کل دریا و اکوسیستم های متعدد که برای محیط زیست آبی حیاتی می باشند، خواهد گذاشت.»

الصوانی همچنین در مورد اتفاقی که برای خلیج و تاروت می افتد هم اظهار نگرانی کرد. این کار 80 کیلومتر زمین را از دمام تا راس التنوره در بر خواهد گرفت. او هشدار داد که ریشه کردن ثروت دریایی منجر به از دست دادن شغل 7 هزار ماهیگبر که از راه صید بیش از 30 نوع ماهی بزرگ و کوچک و میگو تامین معاش می کنند، خواهد گردید.

برخی از اقدامات حفاظتی در بخش خصوصی و عمومی در حال اجرا می باشد.

شاه عبدالله بن عبد العزیز 11 سال پیش (در زمانی که هنوز ولیعهد بود) حکمی را صادر نمود که از بازیابی زمین بدون مجوز کمیته متشکل از چهار نهاد رسمی که شامل وزارت کشاورزی، مدیریت منطقه ای (یا شهرداری ها)، مدیریت کل مراقبت و حفاظت از محیط زیست و گشت ساحلی بود، جلوگیری نمود. عربستان سعودی یک منطقه حفاظت شده از جنگل های چندل را در شهر صنعتی الجبیل در مساحتی برابر با 2,300 کیلومتر مربع برای بازسازی جنگل های چندل که در سرتاسر ساحل شرقی نابود شده اند را، ایجاد کرد.

شرکت آرامکو عربستان هم در پروژه های کاشت مجدد درختان چندل شرکت می کند. هر ساله برنامه هایی با شرکت دانش آموزان و داوطلبان، هزاران درخت چندل را در سواحل شرقی به ویژه در اطراف تاسیسات نفتی کشت می کنند.

در مناطق غربی، یک تیم عربستانی - ژاپنی در حال پژوهش توسعه جغرافیایی درختان چندل در طول سواحل دریای سرخ که از منطقه حفاظت شده جزایر فراسان با عبور از جازان، قنفذه و لیث تا شمال جده گسترش یافته است، می باشند. این تیم در حال اجرای یک طرح علمی برای مدیریت درختان چندل و تهیه یک برنامه آگاه سازی در مورد اهمیت محیط زیست و مقررات زیست محیطی در مناطق ساحلی است.

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم