حمله دولت يمن تعادل القاعده را در شبه جزيره عرب بر هم زده است

تحليل از کميل طويل در لندن
برای تارنمای الشرفه
2010-01-25

[مروان نعمانی/ خبرگزاری فرانسه/ گتی ایماژ] نيروهای امنيتی يمن اخيراً حمله شديدی را عليه القاعده ترتيب داده اند.

در طول چند هفته گذشته، دولت يمن با هدف قرار دادن تعدادی از رهبران القاعده در شبه جزيره عرب (اِی کیو اِی پی) و اردوگاه های آموزشی آنها در مناطق مختلف کشور، ضربات سختی را به آنها وارد کرد.

با وجودی که هنوز برای پيش بينی نتيجه اين رويارويی بين القاعده و سياست رئيس جمهور علی عبدالله صالح خيلی زود است، اکنون به نظر می رسد که دولت يمن در وارد کردن چندين ضربه به القاعده در طول چند روز گذشته موفق بوده است و اين ضربات هنوز پاسخی در پی نداشته است.

"ناپديد شدن" بسياری از بهترين رهبران شناخته شده آن و عدم توانايی سازماندهی برای پاسخ به اين حملات نشان دهنده اين مساله است که القاعده از شرايط عادی خارج شده است.

در پایان ماه دسامبر، دولت يمن عمليات جنگی خود را عليه القاعده در شبه جزيره عرب با انجام حملات هماهنگ هوايی و زمينی در استان ابين (جنوب) و ارحب (منطقه ای در استان لهج، جنوب) و پايتخت خود، صنعا، شدت بخشيد.

در پی اين حملات، شايع شد که در حمله ابيان- که در ناحيه معاجله در منطقه المهفد صورت گرفت- تعدادی از شخصيت های اصلی القاعده از جمله رهبر آنها در خليج، ناصر الوحيشی (ابو بصير)، کشته شدند. الوحيشی رهبری سازمان را پس از ادغام دو شاخه القاعده در عربستان سعودی و يمن در ژانويه سال 2009 بر عهده گرفت. ولی القاعده فقط مرگ حدود 50 نفر را در حمله ابين تاييد کرد و در خبر کشته شدن الوحيشی و معاون اول وی، تبعه سعودی سعيد علی الشهری، را که گفته می شود در همين حمله کشته شده است، تاييد يا تکذيب نکرد.

تا امروز، سرنوشت الوحيشی و الشهری در هاله ای از ابهام قرار دارد؛ زيرا اخيراً بيانيه ای از سوی آنها صادر نشده است. اين دو رهبر، در هيچ تصويری ديده نشده و پيام ضبط شده ای نيز از آنها منتشر نشده است. ظاهراً مسئولان يمنی از مرگ آنها مطمئن نيستند.

از سوی ديگر، ثابت شد که عمليات ارحب، که در مقايسه با عمليات ابيان از پوشش رسانه ای کمتری برخوردار بود، از لحاظ راهبردی مهم بوده است. بر اساس اظهارات مسئولان يمنی، عمليات ارحب سه موضع احتمالی القاعده را که اعضای اين گروه در آنها برای حمله به منافع دولت های غربی- از جمله سفارت انگلستان در صنعا- برنامه ريزی می کردند، مورد هدف قرار داد.

به گفته منابع يمنی، اين عمليات به کشته شدن بسياری از اعضای القاعده منجر شد. در ميان کشته ها هانی شعلان، زندانی سابق گوانتانامو که توسط دولت آمريکا آزاد شده بود، ديده می شود. ولی به نظر می رسد که اين عمليات به هدف اصلی خود، يعنی کشتن قاسم الريمی، رهبر نظامی القاعده در خليج و يکی از 23 عضو سازمان که در فوريه سال 2006 موفق به فرار از زندان سرويس جاسوسی يمن در صنعا شده بود، نرسيده است. اين حادثه جنجال برانگيز باعث شرمساری دولت يمن شد.

با وجودی که الريمی از عمليات ارحب جان سالم به در برد، مشخص است که دولت يمن مصمم به تعقيب و کشتن وی است. در 15 ژانويه يک حمله هوايی دو خودرو را در منطقه صحرايی بين صعده و الجوف هدف قرار داد. مقامات يمنی تاييد کردند که اين حمله باعث مرگ الريمی و پنج رهبر و جنگجوی ديگر القاعده شده است. در ميان آن افراد، ابو ايمن المصری، "نظريه پرداز" سازمان در يمن و نيز عمار الوائلی، عايض الشبوانی (معروف به "شاهزاده القاعده" در استان مريب)، و صالح التيس، ديده می شدند.

ولی به محض اعلام مرگ اين شش عضو اصلی القاعده از سوی مقامات يمنی، سازمان به سرعت اين گزارش ها را تکذيب کرد و اشاره کرد که اين افراد فقط مجروح شده اند. القاعده بيانيه ای صادر کرد و در آن، با توجه به عمليات مشترک دولت يمن با آمريکايی ها عليه رهبر مجاهدين در شبه جزيره عرب، اين دولت را به "ادعای دروغ" متهم کرد. جديدترين اين ادعاها آن است که دولت يمن شش رهبر القاعده را بين دو استان الجوف و صعده در منطقه اجاشر کشته است.

بيانيه ای، در وب سايتی که بيانيه های القاعده را به طور مرتب منتشر می کند، با اين مضمون قرار داده شد: "ما به ملت مسلمان اطمينان می دهيم که هيچ يک از مجاهدين در اين حمله خيانت آميز کشته نشده است ولی برخی از افراد اندکی مجروح شده اند. همان طور که دولت يمن درباره تعداد کشته های القاعده در حمله قبلی دروغ گفت، نام هايی که به منظور موفقيت آميز بودن حمله پيشين نيز ذکر می شود، دروغ است."

به رغم اين بيانيه، پس از آن حمله صحبت يا خبری از الريمی منتشر نشده است تا صحت "جراحت اندک" وی را تاييد کند.

اينکه دولت يمن شش شخصيت اصلی را کشته باشد يا اينکه طبق ادعای القاعده آنها را مجروح کرده باشد، يک چيز مشخص است: حملات بی وقفه دولت يمن – با همکاری احتمالی سرويس جاسوسی خارجی – باعث ناپايداری اين گروه شده است. القاعده در شبه جزيره عرب ظاهراً نمی تواند اين حملات را پاسخ دهد.

تمام اين موارد، نشان می دهد که القاعده به زمانی برای تجديد قوا و سازماندهی مجدد سلسله مراتب خود از طريق انتصاب رهبران جديد به جای رهبران کشته شده يا مجروح، نياز مبرم دارد.

دولت يمن تهديد به حمله کينه توزانه را جدی گرفته است. حتی اقدامات امنيتی در روزهای اخير صورت گرفته است تا برای حمله احتمالی سازمان آمادگی وجود داشته باشد. نيروهای امنيتی يمن می دانند که القاعده بايد يک حمله از هر نوع را صورت دهد تا ثابت کند که حملات يمن او را ضعيف نکرده است و نشان دهد که قادر است حملات جديدی انجام دهد.

آنچه مشخص نيست آن است که آيا القاعده حملات خود را بر روی دولت يمن و مؤسسات آن متمرکز می کند يا بر روی مؤسسات معمولی غربی، يا اينکه آيا قادر خواهد بود که به صورت همزمان به اين مواضع حمله کند؟ سوال ديگر آن است که آيا القاعده در شبه جزيره عرب، پيشنهاد ارائه شده از سوی جنبش الشباب را برای تقويت سازمان يمنی-سعودی با حمايت سومالی اسلامگرا خواهد پديرفت؟

موضع شيخ های سلفی

آنچه در مورد شرايط يمن جلب توجه می کند آن است که آيا دولت برنامه ای برای غلبه بر خطرات القاعده، که در رسانه های داخلی به آن پرداخته نمی شود، خواهد داشت؟

در چند روز گذشته، تعدادی از شيخ های سلفی، که برخی از آنها زمانی از حاميان وفادار رئيس جمهور صالح محسوب می شدند، به شدت دولت را مورد انتقاد قرار دادند. معروفترين اين اساتيد، شيخ عبدالمجيد الزندانی، عضو برجسته اجتماع يمنی برای اصلاحات و رئيس دانشگاه الايمان، است.

الزندانی در بيانيه ای که 150 استاد دانشگاه های يمن آن را امضا کردند، اعلام کرد که دعوت صورت گرفته از سوی نخست وزير انگلستان، گوردون براون برای برگزاری نشستی با موضوع يمن در لندن (در روز چهارشنبه 27 ژانويه)، به معنی "تضعيف امنيت در کشور، تهديد وحدت و ثبات، و نقض حاکميت تحت فريبکاری برای تکرار اتفاقات عراق، افغانستان و پاکستان است." اين بيانيه، که طی يک نشست خبری با حضور الزندانی در مسجد صنعا خوانده شد، عليه هر گونه همکاری قراردادی يا نظامی با هر طرف خارجی "که قانون اسلام را نقض می کند و به منافع کشور زيان می رساند"، هشدار داد.

اين اساتيد دانشگاه تهديد کردند که در برابر آنچه آنها تلاشی از سوی نيروهای خارجی برای دخالت نظامی در يمن می دانند، اعلام جهاد خواهند کرد. اين اخطار به رغم اين واقعيت صادر می شود که هيچ کشور خارجی به هيچ عنوان قصد خود را برای دخالت نظامی در عراق اعلام نکرده است. در مقابل، باراک اوباما، رئيس جمهور آمريکا، به صورت عمومی اعلام کرد که نيروی نظامی به يمن اعزام نخواهد کرد.

بيانيه صادر شده توسط الزندانی و شيخ ها، به عنوان مانعی در برابر تلاش دولت جهت برای استفاده از حمايت عمومی عليه القاعده محسوب می شود. اندکی پس از صدور اين بيانيه، روزنامه طرفدار دولت، الثوره، در مقاله ای خشم خود را از موضع شيخ ها ابراز کرد.

اين روزنامه پرسيده بود: "چرا اين اساتيد برای تروريست ها دلسوزی می کنند؟ زيرا بسياری از اين تروريست ها از زير دست آنها بيرون آمده اند و تحت تاثير فتواهای آنها مبنی بر تحريک خشونت، افراط گرايی و خرافه پرستی قرار دارند؟ آيا اين اساتيد قصد دارند تا از اين قاتلين و قصاب ها که کشور را به وحشت و فساد کشانده اند حمايت کنند؟ در حالي که اين اساتيد در خواب هستند و در برابر اقدامات جنايتکارانه اين جنگ طلبان و فتنه جويان شورشی موضعی نمی گيرند و اقدامی نمی کنند. آيا اين افراد توطئه گران جدايی طلب هستند يا مزدوران تشنه خون، قاتل يا غارتگر؟"

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم