شاعر یمنی جایزۀ شعر العویس را دریافت نمود

نوشته فیصل دارم از یمن
برای تارنمای الشرفه
2010-05-11

[فیصل دارم] دکتر عبدالعزیز المقالح، شاعر یمنی.

بنیاد فرهنگی العویس، که مقر آن در امارات متحده عربی قرار دارد، به تازگی یازدهمین جایزه سالانه خود را به دکتر عبدالعزیز المقالح به خاطر فعالیتهایش در حوزه های ادبیات و شعر در جهان عرب، اعطا نمود.

در خلال مراسم اهدای جایزه که در صنعا برگزار گردید، المقالح نیمی از پول جایزه را برای حمایت از آثار ادبی خوب و ارزشمند که سالانه در زمینه شعر، رمان و داستان کوتاه در یمن منتشر می شود، اختصاص داد.

المقالح که در سال 1937 به دنیا آمده است، درجه دکتری خود را از دانشگاه عین شمس مصر در سال 1977 دریافت نمود و از سال 1982 تا سال 2001 به عنوان رئیس دانشگاه صنعا انجام وظیفه نمود. وی یکی از اعضای آکادمی زبان قاهره و دمشق هم می باشد. او 14 مجموعه شعر دارد و 25 تحقیق در زمینه ادبیات انتقادی و روشنفکرانه و نه تحقیق در مورد مجموعه های شعر خود را به چاپ رسانده است.

او در گذشته موفق به کسب چند جایزه ملی و بین المللی مانند جایزه لوتوس در سال 1986، جایزه فرهنگ عرب یونسکو پاریس در سال 2002، رتبه نخست جایزه شوالیه در ادبیات و علوم انسانی از دولت فرانسه در سال 2003 و جایزه فرهنگ عرب سازمان تعلیم و تربیت، علوم و فرهنگ در سال 2004 گردیده است.

الشرفه با دکتر عبدالعزیز المقالح دیدار نمود و در مورد ادبیات و اهمیت پشتیبانی از هنرمندان خلاق با وی به بحث و گفت و گو نشست.

الشرفه: جایزه العویس برای شما چه معنایی دارد؟

المقالح: شاید چنین برنامه های فرهنگی در اصل و معنی، منعکس کننده قدردانی از خود شاعری که اولین هنر عربی است، باشد. وضعیت شعر با چنین برنامه هایی به خط مقدم فرهنگ عرب بازگشته است و شعر نقش راهبردی در جهت رسیدن به اهداف ملت و جوامع را ایفا می کند.

جایزه ای که من امروز دریافت می کنم، هدیه ای به کشورم، یمن که مرا بزرگ کرده است و در من زندگی می کند، مانند من که در او زندگی می کنم، می باشد؛ به کشوری که من شعر خود را در کوه ها، دره ها، و روستاهایش زمزمه کرده ام، و کشوری که وقایع و مسائلش مرا پخته کرد تعلق دارد. از این کشور است که من حرکت به یک افق عربی که افتخار می کنم در شعرم، نوشته هایم و واقعاً در تمام زندگی عقلانیم وجود دارد، را شروع کرده ام.

همچنین این جایزه یک هدیه به خانواده ام که مشغله هایم و از خود گذشتگی من به شاعری و مسائل آن را تحمل کرده است، می باشد. من این جایزه را فرصتی برای ابراز قدردانی و سپاس خود قلمداد می کنم. صادقانه بگویم که حتی این جایزه هم برای تشکر از تمام کارهایی که آنان برای ایجاد شرایط دلخواه کارم در طی همه این سال ها انجام داده اند، کافی نیست. بنابراین من بدون اقدام افراطی نیمی از مبلغ این جایزه را به خانواده ام و نیم دیگر را به خانواده دومم، یعنی شعرا و نویسندگان یمنی که در پی ایجاد آثار خلاق و بالا رفتن از پله های خلاقیت هستند، تقدیم می کنم.

الشرفه»: ارزیابی شما از وضعیت ادبی یمن چیست؟

المقالح: وضعیت شاعری در کشور ما خیلی با سایر کشورهای عرب از نقاط قوت و ضعف، حضور و غیبت متفاوت نمی باشد. اما در سال های اخیر، متوجه شده ام که یک حرکت جدید و جوان توسط شعرای زن که صدای جدید و متفاوتی در این زمینه که برای مدت های طولانی تحت تسلط مردان قرار داشته است را ارائه می کنند، به وجود آمده است؛ یک عدم حضور طولانی که نمی توان آن را توسط دو یا چند شاعر زن در تاریخ این کشور قدیمی و قرون وسطی، پر نمود.

الشرفه: «واقعیت ادبی انعکاسی از زندگی عمومی است.» آیا این جمله را می توان در مورد ادبیات زمان ما به کار برد؟

المقالح: خلاقیت انعکاس غیر مستقیم شرایط جهان عرب و کشور است. هر گاه مشکلات و چالش ها افزایش یابند، نیاز مردم برای ابراز آنان هم افزایش می یابد و هنرمندان خلاق بهترین افراد برای ابراز آن هستند. اما اگر آن مسائل به نقطه بحرانی و خشونت آمیزی برسند مانند وضعیتی که اکنون در جهان عرب وجود دارد، نیروی خلاق گیج خواهد شد و نمی تواند تغییری به وجود آورند و اکنون این مسئله روی وضعیت ادبی تاثیر گذاشته است، حتی اگر صدای شعر قوی و واضح مقابل چالش ها و خطراتی که پیش روی جهان عرب به عنوان یک کل و هر کدام از کشورها قرار گرفته است، بایستد.

الشرفه: بسیاری در مورد وضعیت سخت زندگی نویسندگان صحبت می کنند و عقیده دارند که ادبیات نمی تواند زندگی را بچرخاند.

المقالح: یک اصطلاح عربی قدیمی وجود دارد که در کتاب ها و توسط نویسندگان خلاق تکرار شده است، «هنر ادبیات او را تسخیر کرده است.» کسانی که ادبیات را به عنوان حرفه انتخاب می کنند با رنج و شرایط زندگی سخت رو به رو خواهند شد و این اصطلاح به نظر می رسد در هر زمان و هر مکان صدق کند و برای ما عرب ها هم صدق می کند؛ اگرچه موارد استثناء هم وجود دارد. شاید، این جایزه باعث ایجاد ثبات در زندگی برخی از نویسندگان شود و آنان را از فقر و شرایط سخت دور نگاه دارد، به ویژه نویسندگان و شاعران جهان عرب که در بهترین شرایط، بر اساس برخی از آمارهای موجود بیش از یک درصد جمعیت را هم تشکیل نمی دهند.

الشرفه: آیا سازمان های دولتی ذی ربط نقش خود در تقویت و تجدید حیات جنبش ادبی را ایفا می کنند؟

المقالح: این وظیفه سازمان ها و وزارتخانه های فرهنگ که برای پرورش هنرمندان خلاق، بالا بردن سطح هنر و ادبیات و تشویق استعدادها تاسیس شده اند می باشد. اما به نظر می رسد که برخی از وزارتخانه ها ماموریت اصلی خود را در حال حاضر فراموش کرده اند و بودجه های آنان اجازه نمی دهد تا از هنرمندان جهان عرب پشتیبانی نمایند.

الشرفه: در مورد جایزه المقالح چه دارید بگویید و چرا؟

این وظیفه من در قبال نسل جدید هنرمندان خلاق در شاعری، رمان یا داستان کوتاه است که نیمی از پول جایزه ای که به بنیاد «العویس» داده است را به بهترین مجموعه شعر، بهترین رمان و بهترین مجموعه داستان های کوتاه هر سال اختصاص دهم. کمیته ای برای هدایت این کار و ارزیابی آثاری منتخب تشکیل شده است. این حداقل کاری است که می توان برای حمایت از جنبش ادبی فعال انجام داد.

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم