تقدیر دین پژوهان مصری از حکم عربستان سعودی برای اعمال محدودیت بر صدور فتوا

نوشته ولید عبد الخیر در قاهره
برای تارنمای الشرفه
2010-08-21



							[عمرو مراغی/ خبرگزاری فرانسه/ گتی ایماژ] دست اندرکاران تهیه و هنرمندان «تش ما تش»، نمایش تلویزیونی ماهواره ای، صدور فتوا در مورد این سریال به یک موضوع بحث برانگیز بدل شده بود.

[عمرو مراغی/ خبرگزاری فرانسه/ گتی ایماژ] دست اندرکاران تهیه و هنرمندان «تش ما تش»، نمایش تلویزیونی ماهواره ای، صدور فتوا در مورد این سریال به یک موضوع بحث برانگیز بدل شده بود.

محققان و علمای فقهی مصر از حکم اخیر عبدالله بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی و سایر قضات که صدور فتوا را به اعضای «شورای علمای اعظم» و یا شیوخ انتصابی شیخ عبدالعزیز الشیخ، مفتی اعظم محدود می کند، ابراز حمایت کرده اند.

در این حکم به خاطیان هشدار داده شده است که در صورت تخلف با اقدام قانونی مواجه خواهند شد.

شیخ عبد الظاهر شحاته، استاد دانشکده شریعت (حقوق اسلامی) الازهر، گفت: «این حکم از موضع لیبرال، معاصر و اصلاح طلبانه پادشاه عربستان سعودی منحرف نخواهد شد.»

شحاته گفت: «اشکال، معانی و محتوای فتواهای اسلامی با مکان و زمان مرتبط هستند. آن ها باید با رشد و توسعه فکری و فرهنگی همگام باشند و به جای قرار دادن مانع در برابر زندگی روزمره، حیات مردم را تسهیل کند. »

شحاته تصمیم عربستان سعودی را با درخواست های متعدد روشنفکران عربستان سعودی مرتبط می داند که در پی پخش کانال های ماهواره ای که باعث سردرگمی و اختلاط عقاید نظری بوده اند، خواستار کنترل صدور فتواهایی شده اند که صرفاً برای برخی به ابزار شهرت و تبلیغات بدل شده اند.

وی گفت که صدور فتوای بسیاری از افراد، مداخله در امور داخلی اجتماعی و سیاسی بود که «به رویدادهای خطرناک و خونریزی، همچون فتوای قتل مردم بیگناه و صاحبان کانال های ماهواره ای و یا تخریب املاک، دارایی ها و تأسیسات منتهی شد.»

شحاته به فتواهای خاصی، همچون فتوای شیخ عبد المحسن العبيكان در مورد پرستاری از بزرگسالان و فتوای شیخ عبد المحسن الاحمد که خواستار تخریب کعبه شده بود اشاره می کند و آن ها را عجیب و غریب می خواند.

وی همچنین به فتوای خطیب عطا الله البلوی، امام و واعظ «مسجد متولی دو حرم مقدس» در قوریات اشاره می کند که پخش سریال تلویزیونی «تش ما تش» را ممنوع اعلام کرده بود.

شحاته حکم عربستان سعودی را «کامل» می خواند و خاطر نشان می کند که این حکم، درخواست مردم برای صدور فتواهای فردی در مورد مسائل عبادی، تبادلات مالی و امور شخصی را مستثنی کرده است.

شیخ دکتر محمود عبد السعدی، استاد دانشگاه الازهر، به الشرفه گفت که با توجه هرج و مرجی که پیرامون این فتواها پدید آمد، صدور این حکم ضروری بود.

وی گفت که این تصمیم «اعتماد عمومی به فتوای مقامات رسمی، که برای اخذ تصمیم های مهم که صدور فتوا ضرورت دارد را حفظ می کند».

خواست عبد السعدی این است که «این حکم به یک حکم جهانی در کشورهای اسلامی بدل شود تا چهره نورانی اسلام که با زیاده روی در صدور فتواها، با هجمه رسانه ها تحریف شده است، را احیا کند» .

شیخ هاني عبد الكريم، عضو جنبش «اخوان المسلمین» که فعالیت آن در مصر غیر قانونی است، به الشرفه گفت: «اخوان المسلمین در مورد تصمیم عربستان سعودی برای محدود کردن صدور فتوای افراد خاصی، هنوز هیچ موضع گیری رسمی اتخاذ نکرده است.»

با این وجود عبد الکریم گفت: «اعمال محدودیت بر صدور فتوا از سوی افراد خاص منصوب دولت و نه از جانب دیگران، اقدامی است که با ارزش ها و آموزه های اسلامی همخوانی ندارد.»

وی که نسبت به «جهانی کردن این حکم و یا جلب تأیید کشورهای مسلمان دیگری همچون مصر» ابراز نگرانی می کند، خواستار لغو این حکم و نهادینه شدن برخی کنترل هایی است که صدور فتوا در خارج از چارچوب «شورای علمای اعظم» را ممنوع قلمداد می کند.

عبد السعدی از مخالفت برخی ابراز تعجب می کند.

وی پرسید: «آیا در قرن بیست و یکم، صدور فتوا برای قتل افرادی که اختلاط زنان و مردان در محیط کار و تحصیل را مجاز می شمارند، اقدامی عقلانی است؟»

عبد السعدی گفت که در پی این حکم باید حکم دیگری صادر شود تا «نویسندگان و خبرنگاران مسایل مذهبی را کنترل کند. این کنترل همچنین باید بر افرادی اعمال شود که تأثیر عمده ای بر جامعه و مردم کوچه و خیابان های کشورهای مسلمان دارند، به ویژه به این دلیل که نگرانی های جدی در مورد سوء استفاده افرادی پدید می آید که تحت تأثیر حکم ممنوعیت صدور فتوا قرار گرفته اند؛ چرا که این افراد می توانستند با بهره گیری از آن ها به صدور فتواهایی که گرایش های عقیدتی و دیدگاه های خاص و تأثیر معکوس دارند، ادامه دهند».

بوک مارکینگ (بایگانی سازی اینترنتی)

.
ارزشیابی مقاله:3.8 /5 (109رای)
.
خواهشمند است دیدگاه خود را پیرامون این مقاله با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم

دیدگاه های خوانندگان

المستقل2010-10-20 00:01:00

اگر روحانیون مسلمان با هم متحد شوند ملت مسلمان از رخوت طولانی خود به پا خواهند خواست....

محمد عماد2010-10-14 19:00:00

این برای شما ممنوع است. برخی از میان ما از موضوع اصلی دور شده اند و اقدام به سوءاستفاده از دیگران کرده اند. هر کس باید اشتباهات خود را پیش از دیگران تشخیص داده و آنها را تصحیح کند. ما از خداوند متعال خواهان متحد کردن مسلمانان هستیم. ما همچنین از شبکه های تلویزیونی می خواهیم تا تنها میزبان دانشمندان واقعی باشند؛ اما برخی از این شبکه ها میزبان کسانی هستند که دین را به خوبی نمی شناسند و این باعث اختلاف در میان مسلمانان می شود. من از همه شما می خواهم تا قبل از حمله به افراد دیگر، خود را اصلاح کنید. من از خدا خواهان هدایت همه، از جمله صاحبان کانال های تلویزیونی و تمام افرادی که از دیگران سوءاستفاده می کنند هستم.

غريبة2010-10-13 15:01:00

این واقعاً شگفت انگیز است! اگر تغذیۀ بزرگسالان با شیر مادر کار درستی است، پس چرا ما همه از انجام آن شرمساریم؟

2010-10-13 15:00:00

با سپاس از شما به خاطر این خبر خوب!

مهدي2010-10-13 13:00:00

من فکر نمی کنم که تلاش های دانشمندان امت اسلام که صدها سال صرف گردآوری کتاب های احادیث اصیل و صحیح پیامبر (ص) کرده اند، غیرعلمی و یا غیر منطقی باشد. از این رو، من کاملا اطمینان دارم که همه احادیث کتاب های صحیح کاملاً معتبر هستند و مسلمانان عادی و دانشمندان مسلمان می توانند به آنها استناد کنند.

خميس مصباح2010-10-13 13:00:00

به نظر من هر کس که در مورد صحت حدیث شک و تردید دارد و فکر می کند که آن حدیث ضعیفی است نباید نظر خود را بدهد؛ بلکه باید از علمای دینی در مورد این حدیث پرس و جو کند تا مطمئن شده و از اشتباه جلوگیری شود. متاسفانه، ما می بینیم که پدیده صدور فتواهای بی پایه که بر مبنای احادیث ضعیف صادر می شوند، در حالی که آنها می دانند که این احادیث نمی تواند به عنوان مرجع فتواها استفاده شوند، که دلیل آن رتبه پایین آنها است که اصالت آنها اشکال دارد. پیشینیان شایسته ما این نظر را به تصویب رساندند و آنها در مورد شریعت مطلع تر بودند؛ چرا که آنها نزدیک تر به زمان پیامبر ما زندگی می کردند. به نظر من، شیخ هایی که از احادیث ضعیف برای حمایت از فتواهای خود استفاده می کنند، رفتاری غیرمسئولانه دارند و اکثر آنها فتواهایی هستند که امت را سردرگم می کنند. بنا بر این من از آنها می خواهم تا فتواهای خود را بر اساس شواهد تایید شده علمی صادر کنند. صدور فتواها کار آسانی نیست؛ زیرا این فتواها باید بر اساس شواهد معتبر و قوی صادر شوند، تا مبادا کسی بتواند این فتوا را رد کند. از این رو، ما باید با دقت و توجه بیشتری در هنگام برخورد با این مسئله رفتار کنیم.

جعفر حمزة2010-10-13 12:05:00

من باور دارم که هر محقق دینی که می خواهد به صدور فتوا بپردازد، باید بر احادیث چهار کتاب حدیث فوق که با دقتی فوق العاده و شرایطی با توجه به جنبه های زبانی و صحت و اعتبار حدیث و راوی آن را بررسی می کنند، تکیه کند. نتایج این تلاش ها این چهار کتاب اصلی حدیث هستند. البته بسیاری از مردم ممکن است در این که آیا حدیث وجود دارد یا نه پرس و جو کنند. پاسخ آنها مثبت است؛ چرا که دشمنان اسلام و منافقان احادیثی را ساخته و به دروغ آنها را به پیامبر (ص) نسبت می دادند. کتاب هایی هستند که بر اساس این احادیث ساختگی نوشته شده اند و مسلمانان نسبت به آنها هشدار داده شده اند. به همین دلیل است که این دانش بزرگ اسلامی کمک می کند که ما میان احادیث معتبر و ساختگی فرق قائل شویم.

حسين العايش2010-10-13 03:02:00

به باور من بهشت و دوزخ هر دو پر خواهند شد و همۀ ما، چه شیعه باشیم و چه سنی، مطابق اعمال خوب و بد خود، پاداش گرفته و یا کیفر خواهیم شد. من از همه می خواهم تا از ترس آن روز به خداوند پناه ببرند.

ismael2010-10-12 13:05:00

این فتوا در مورد مجاز بودن تغذیه بزرگسالان با شیر مادر بر اساس حدیث ضعیفی صادر شده است. من تقاضا می کنیم که همه روحانیون و ملت مسلمان ما تنها به حدیث کاملا معتبر تکیه کنند؛ زیرا بدون شک آن احادیث درست هستند و جای هیچ بحث و گفتگویی ندارند؛ در صورتی که احادیث ضعیف، غیرمستند، تفسیری، یا احادیثی که زنجیرۀ راویان آنها گسسته شده است، به اسلام آسیب رسانده و شک و تردید دیگران را افزایش خواهد داد. اگر اشتباه نکنم علما بر این باورند که احادیث ضعیف تنها در معاملات می توانند پذیرفته شوند و نه در مسائل مربوط به فتواها و یا پرستش خداوند! خدا بهتر می داند.

* نشان دهنده فیلد اجباری است

نام:
ایمیل*:
اظهار نظر*
1800 حرف باقی مانده است (حداکثر 1800)
شماره ها را وارد کنید
Captcha